نوشته شده توسط در مه 27, 2016 در گروه آموزش عمومی | دیدگاه‌ها برای مصائب یک شغل شیک اما خطرناک بسته هستند

مصائب یک شغل شیک اما خطرناک
چاله‌های هوایی مسیر زیاد است، با هر تکان هواپیما صدای مسافران درمی‌آید و یک نفر که بیشتر از بقیه ترسیده، از مهماندار می‌پرسد: «چرا هواپیما اینقدر تکون می‌خوره؟! » و مهماندار با لبخند پاسخ می‌دهد: «هر وسیله در حال حرکتی تکون می‌خوره؛ نگران نباشین، چیزی نیس!.. » کمی آنطرف‌تر یک مسافر درخواست چای دارد؛

یک مسافر دیگر از راحت نبودن صندلی‌اش به مهماندارها شکایت می‌کند و دیگری قرص سردرد می‌خواهد.

این تنها بخش کوچکی از مصائب مهمانداران هواپیما در یک شیفت کاری؛ جایی در میان آسمان و زمین است. برای اینکه زیر و بم مهمانداری هواپیما را بهتر بدانیم، با حسین محسن‌آبادی، مهماندار یکی از شرکت‌های هواپیمایی بزرگ کشور به گفت‌وگو نشستیم. او پیشینه بیش از ۵سال حضور در صنعت هوانوردی را دارد؛ دوره آموزش مهمانداری در یاتا را گذرانده و مهمانداری در انواع مختلف هواپیما را تجربه کرده است. با او در یک پرواز آشنا شدیم و در یک روز بهاری با او گفت‌وگو کردیم.

چگونه می‌توان مهماندار شد؟
ابتدایی‌ترین شرط برای ورود به این حرفه، داشتن دیپلم متوسطه است. متقاضی مهمانداری باید شاخص تناسب و توازن قد و وزن (BMI) متعادلی داشته باشد. برای ورود به دوره مهمانداری، حداقل قد خانم‌ها باید ۱۶۵ سانتی‌متر و حداقل قد آقایان باید ۱۷۰سانتی‌متر باشد؛‌ هرچند ممکن است این شرایط در برخی شرکت‌ها اندکی متفاوت باشد. در ایران معمولا افراد بین ۱۸ تا ۲۵ سال را برای آموزش و استخدام به‌عنوان مهماندار جذب می‌کنند. متقاضی مهمانداری باید دانش کافی در زبان انگلیسی داشته باشد و آزمون‌های پزشکی را نیز با موفقیت پشت‌سر بگذارد.

هرچند تعداد اندکی مراکز هنوز دوره‌های آزاد مهمانداری برگزار می‌کنند و فرد با پرداخت هزینه‌ای بین ۲ تا ۳میلیون تومان می‌تواند در این مراکز دوره مهمانداری را بگذراند، اما به‌طور معمول، شرکت‌های هواپیمایی با اعلام فراخوان، اقدام به جذب افرادی می‌کنند که شرایط ابتدایی را داشته باشند تا وارد دوره‌های آموزشی شده و بعد از پشت‌سر گذاشتن آموزش‌ها، در آن شرکت مشغول کار شوند.

شیفت‌های کاری مهماندارها چگونه است؟
استاندارد تعیین شده به‌عنوان میزان کار یک مهماندار، ۱۲ ساعت است؛ البته این میزان ساعت در شرکت‌های هواپیمایی مختلف، تعاریف متفاوتی دارد. به‌عنوان نمونه یک شرکت هواپیمایی این ۱۲ ساعت را از لحظه خارج شدن مهماندار از منزل درنظر می‌گیرد و یک شرکت دیگر از زمانی که تیک‌آف آغاز می‌شود. بعد از هر ۱۲ ساعت کاری، مهماندار باید ۱۲ ساعت استراحت داشته باشد.

مهم‌ترین دشواری‌های کار مهمانداران چیست؟ مسافران می‌توانند چه انتظاراتی از یک مهماندار داشته باشند؟
سخت‌ترین کارها، مشاغلی است که با انسان‌ها به‌طور مستقیم سر و کار دارند مانند پرستاری، آتش‌نشانی و… مهمانداری نیز جزو این مشاغل است، زیرا مهماندار با افرادی با اخلاق و فرهنگ‌های مختلف سروکار دارد و در این شغل، لازم است فرد روابط عمومی قوی داشته باشد.

مهمانداری شغلی در فضای بسته و در ارتفاع است؛ هرچند مهمانداران حق ارتفاع دریافت نمی‌کنند. به جز استرس‌های هنگام پرواز، یکی از مشکلات مهمانداران، نبود تعریف و شناخت درست از شغل مهماندار در کشور است. در این زمینه یا خود ما مقصریم یا رسانه‌ها یا همه افراد و ارگان‌هایی که نقش آموزشی دارند. به هر حال یکی از مهم‌ترین مشکلات ما، مشکلات فرهنگی است. برخی مسافران انتظارات نابجا از مهمانداران دارند، به‌عنوان نمونه مسافر مسیر داخلی انتظار دارد خدماتی که در یک سفر خارجی داده می‌شود را دریافت کند. به نظر می‌رسد در این زمینه نیازمند کار فرهنگی هستیم.

در سال ۸۹ دوره ۶ ماهه مهمانداری در یاتا (انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی) را گذراندم و در این ۶ ماه، تنها ۲ هفته آموزش سرویس دادن به مسافر آموزش داده شد و در باقی مدت، آموزش‌های ایمنی و امنیت پرواز داده می‌شد؛ چیزی که معمولا در ایران نادیده گرفته می‌شود و تنها بعد از بروز یک حادثه به آن توجه می‌شود و دنبال راهکار می‌روند. مهماندار تنها کسی است که می‌داند در شرایط اضطراری چه باید بکند.

تعریف دقیق شغل مهمانداری چیست؟
در دایره‌المعارف وبستر، مهماندار یا «کابین‌کرو» به‌عنوان پرستار، پزشک، مامور امنیت، روانشناس، کسی که پذیرایی می‌کند و دارنده چند ویژگی دیگر معنی شده است. مهماندار در درجه نخست، نماینده شرکت هواپیمایی است که قرار است خدماتی را به مسافر ارائه کند؛ این خدمات بر اساس شرایط، مسیر و ساعت پروازی متغیر است. بسیار مهم است که مهماندار در هنگام انجام وظایف، به فکر جان خود و مسافران باشد. برخی معتقدند مهماندار، ویترین یک شرکت هواپیمایی است در حالی که من مخالف این سخن هستم، به نظر من مهماندار نماینده یک شرکت هواپیمایی در پرواز و کسی است که از همه مسائل داخل و بیرون هواپیما آگاه است. به عنوان نمونه وقتی پرواز تاخیر دارد، مهماندار می‌داند که این تاخیر به صلاح مسافران است، هرچند ممکن است برای آنها ناراحت‌کننده باشد.

به نظر می‌رسد مهمانداری شغل خطرناکی است؛ مهماندارها از پرواز نمی‌ترسند یا به پرواز عادت می‌کنند؟
مهمانداری شغل بسیار خطرناکی است. ما با وسیله‌ای پرواز می‌کنیم که بسته به نوع هواپیما و مسیر پروازی، باید بین یک تا هزار تُن سوخت داشته باشد. در تعریف ایکائو (سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری) نیز هواپیما به‌عنوان یک شی خطرناک معرفی شده است. از سوی دیگر این شی خطرناک، بسیار ایمن است. اگر آمار سوانح حمل‌ونقل کل دنیا را بررسی کنید، کمترین میزان کشته و مجروح مربوط به حمل‌ونقل هوایی است. به‌عنوان نمونه در ایران، مقایسه آمار تلفات جاده و هوا وضعیت را اینطور نشان می‌دهد که گویی هر روز یک هواپیمای ۱۰۰ نفره در جاده‌های کشور سقوط می‌کند.

مهماندارها همه خطرات احتمالی پرواز را می‌دانند و مواجه شدن با آنها را یاد می‌گیرند. البته ترس لازمه کار مهمانداری است و در همه مشاغلی که با خطر سروکار دارند اگر نترسید، به‌طور حتم بلاهای مختلفی سرتان خواهد آمد زیرا اگر ترس وجود نداشته باشد، نمی‌توانید هوشیاری لازم برای موقعیت‌های مختلف را داشته باشید.

برخلاف مسافران، مهمانداران از تکان‌های هواپیما لذت می‌برند که پیش‌بینی‌نشده و هیجان‌انگیز است. البته بسیاری از مسافران نمی‌دانند که افتادن در چاله‌های هوایی هیچ خطری ندارد و برای همین ممکن است از تکان‌های هواپیما بترسند. برخی فکر می‌کنند تکان‌های هواپیما مربوط به عملکرد خلبان است در حالی که به او ارتباطی ندارد و مربوط به شرایط جوی است. مسافران معمولا چنین پرسش‌هایی دارند و ما نیز پاسخ می‌دهیم.

کار کردن در کدام نوع هواپیما برای مهماندارها آسان‌تر است؟
در ایران ۲دسته هواپیما داریم؛ هواپیماهای بدنه‌باریک که یک راهرو دارند و پهن‌پیکرها که ۲راهرو دارند. مهماندار در ابتدای کار، در هواپیماهای بدنه باریک و در پروازهای کوتاه (از نظر زمانی) کار می‌کند و به‌تدریج وارد پروازهای طولانی‌مدت می‌شود. مزیت هواپیماهای بدنه باریک، تعداد کمتر مسافر و پروازهای کوتاه‌تر است اما ممکن است برخی، پهن‌پیکرها را ترجیح دهند. برای من، مهمانداری در ایرباس یا بوئینگ (بوئینگ ۷۴۷) بسیار لذت‌بخش‌تر از دیگر انواع هواپیما است زیرا میزان فشرده‌سازی هوا درون این نوع هواپیما بهتر از دیگر هواپیماهاست.

روند پیشرفت شغلی در مهمانداری چگونه است؟
این مسئله با توجه به تشخیص مسئولان شرکت هواپیمایی متفاوت است، به‌عنوان نمونه ممکن است یک شرکت مهماندار را بعد از ۱۰ سال پرواز، به‌عنوان سرمهماندار یا ارشد کابین ارتقا دهد و یک شرکت بعد از ۵ سال. برخی شرکت‌ها نیز بعد از مدتی، مهماندار را به عنوان معلم مهمانداری معرفی می‌کنند و فرد می‌تواند علاوه بر حضور در پرواز، در فعالیت‌های زمینی به کار گرفته شود. برخی شرکت‌ها هم با توجه به تجربه کاری فرد، از او به عنوان سرناوگان یک نوع هواپیما استفاده می‌کنند.

تعداد مهمانداران هر پرواز چگونه تعیین می‌شود؟
تعداد مهمانداران در هر هواپیما به تعداد درهای هواپیما (که همان راه‌های اضطراری هستند) بستگی دارد، البته در برخی هواپیماها مانند فوکر ۱۰۰، ام‌دی ۸۲ و بوئینگ ۷۲۷ درهای اضطراری در قالب پنجره تعبیه شده‌اند. به عنوان نمونه برای ایرباس ۶۰۰-۳۰۰ با ۸ در خروجی، حداقل باید ۸ مهماندار (با احتساب سرمهماندار) در پرواز حاضر باشند تا هر کدام از آنها در شرایط اضطراری، خروج بخشی از مسافران را بر عهده بگیرند.

مهمانداری از نظر شما شغلی زنانه است یا مردانه؟
در پاسخ به این پرسش سخن یکی از استادانم را برای شما بازگو می‌کنم که معتقد بود شغل مهمانداری، جنسیت نمی‌شناسد و مهماندار باید هنگام ورود به هواپیما، جنسیت خود را پشت در بگذارد و بعد وارد هواپیما شود. در شغل ما جنسیت مطرح نیست اما از آنجا که مهماندار، نوک پیکان یک شرکت هواپیمایی است، معمولا از خانم‌ها به دلیل عواطف و احساسات قوی که دارند، بیشتر استفاده می‌شود تا مسافران احساس راحتی بیشتری داشته باشند. به‌عنوان نمونه در شرایط اضطراری، مهمانداران زن بهتر می‌توانند مسافران را آرام کنند.

مهماندار هواپیما بودن برای خیلی‌ها جذاب است؛ به نظرتان چرا چنین است؟
بیشتر مردم به ظاهر شغل ما نگاه می‌کنند؛ اینکه مهماندارها لباس شیک و مرتب می‌پوشند و به‌طور مرتب سوار هواپیما می‌شوند. اما اینها همه جذابیت‌های ظاهری است که عامل اصلی جذب مهماندارها به این شغل نبوده است. مهماندارها به پرواز علاقه زیادی دارند و این شاید مهم‌ترین عامل جذب مهماندارها به این شغل باشد. از سوی دیگر تنوع بالای موجود در این شغل و اینکه همیشه با افراد مختلفی سروکار داریم یکی دیگر از جذابیت‌های این شغل است. از نظر مادی هم نمی‌توان گفت حقوق، جاذبه اصلی شغل مهمانداری است و ملاک اصلی مهمانداران برای انتخاب این شغل، حقوق است. در واقع مهمانداران به دلیل جذابیت‌های دیگری مانند علاقه به پرواز جذب این شغل می‌شوند. مردم بیشتر جاذبه‌های ظاهری شغل ما را می‌بینند و بسیاری افراد تمایل دارند وارد این حرفه شوند اما آنها تنها ویترین کار ما را می‌بینند و از بسیاری از سختی‌های این حرفه اطلاعی ندارند.